Mwelekeo wa kutisha umeibuka katika maeneo ya magharibi mwa Kenya na Kiambu—hasa Juja na Thika—ambapo visa vya waendesha bodaboda kuchoma magari vimeripotiwa. Matukio haya mara nyingi hutokea kama njia ya kulipiza kisasi baada ya ajali kati ya waendesha pikipiki na magari binafsi au ya uchukuzi wa umma.
Akijibu matukio hayo ya kutisha, Jack Ndiritu, Mwenyekiti wa Muungano wa Waendesha Bodaboda wa Mlima Kenya, amelaani vikali vitendo hivyo vya vurugu.
“Ni kinyume cha sheria kuchoma magari ya watu wengine kwa sababu tu ajali imetokea,” alisema Ndiritu.
“Vitendo hivi vya kinyama lazima vikome. Hatuwezi kuruhusu uhalifu kuwa sura ya sekta yetu.”
Ndiritu, ambaye pia ni mwenyekiti wa Muungano wa Kiuchumi wa Kaunti Kumi ndani ya sekta ya boda boda, alihusisha hali hiyo na kundi dogo la watu wasio na nidhamu.
“Baadhi ya wanaojiunga na sekta hii hawana mafunzo sahihi au hawajafundishwa sheria za barabarani. Wengine wanafanya hivyo kwa kushawishiwa na wenzao. Kama viongozi, ni lazima tutokomeze tabia kama hiyo na kurejesha nidhamu,” alisisitiza.
Kama sehemu ya majukumu yake ya kila siku, Ndiritu hushirikiana na viongozi wa boda boda wa kaunti mbalimbali ili kushughulikia changamoto na kufuatilia maendeleo. Alisema kuwa tabia ya uhalifu miongoni mwa baadhi ya waendesha pikipiki ni changamoto kuu.
Hata hivyo, aliitaka jamii na serikali kutoihukumu sekta nzima ya boda boda kwa sababu ya wachache.
“Kwa mwaka, sekta hii huchangia hadi KSh 660 bilioni kwa Pato la Taifa. Vijana wengi wanaingia kwenye sekta hii kutafuta riziki. Tunapaswa kuwaunga mkono—si kuwahukumu—kwa sababu ya matendo ya wachache,” alisema.
Badala ya misako ya kuwaadhibu, alishauri kuwe na mipango ya mara kwa mara ya uhamasishaji kwa waendesha boda boda kuhusu sheria za barabarani na mienendo bora.
Akielezea msimamo sawa, Mûthamaki Dominic Ng’era, kiongozi wa kikanda wa Kiama Kia Ma katika kaunti za Laikipia na Nyandarua, alisisitiza umuhimu wa uongozi wenye mpangilio na umoja miongoni mwa waendesha boda boda.
“Tunapojitahidi kumlinda na kumuinua mvulana, natoa wito kwa viongozi wote wa boda boda—kutoka ngazi za tarafa hadi ngazi ya mashimo(steji)—kudumisha umoja na nidhamu kwa wanachama wao,” alisema Bw. Ng’era.
Pia alionya dhidi ya ongezeko la makundi ya wahalifu wanaojificha kwa jina la boda boda ili kutekeleza uhalifu.
“Hatuwezi kuruhusu magenge ya uhalifu kutumia jina la boda boda kuwatesa wananchi. Waendesha pikipiki wengi ni watu wenye familia zao wanaotafuta chakula. Wanahitaji msaada, si kulaumiwa,” aliongeza.
Kamanda wa Polisi wa Kaunti Ndogo ya Nyahururu, Joseph Matiko, akiwa na Kamanda wa Trafiki wa eneo hilo, J. Gatara, pia walitoa wito kwa waendesha boda boda kuheshimu sheria za barabarani na kudumisha nidhamu.
“Hakuna aliye juu ya sheria. Waendesha boda boda hawafai kuchukua sheria mikononi mwao. Hali hiyo huzidisha matatizo badala ya kuyatatua,” aliwaonya.
Kamanda Matiko alibainisha kuwa katika Kaunti Ndogo ya Nyahururu, mazungumzo ya mara kwa mara na makundi ya boda boda yamesaidia kupunguza uhalifu kwa kiasi kikubwa.
“Huwa tunafanya mikutano ya mara kwa mara na waendesha boda boda wa Nyahururu na maeneo jirani. Elimu ya mara kwa mara kuhusu sheria za barabarani imeleta matunda. Nidhamu imeimarika, na hivyo pia usalama,” alisema.
Kwa kumalizia, mfululizo wa matukio ya hivi majuzi ya kuchoma magari umeibua hitaji la haraka la mabadiliko, elimu, na uongozi dhabiti katika sekta ya boda boda. Ingawa ni kundi dogo tu linalohusika na uhalifu, sekta hii kwa ujumla ni nguzo muhimu kwa uchumi na ajira kwa vijana.
Viongozi wanapotoa wito wa utulivu, mazungumzo na mafunzo, mustakabali wa sekta ya boda boda nchini Kenya hautategemea misako mikali—bali ushirikiano kati ya serikali, vyombo vya usalama, na viongozi wa sekta hiyo ili kuhakikisha nidhamu, taaluma, na heshima ya pande zote barabarani.
