Vijana wanaobalehe katika wadi ya Burat, kaunti ya Isiolo, wanashiriki kampeni inayoendeshwa na jamii yenye lengo la kupunguza visa vya mimba za mapema vinavyozidi kuongezeka.
Mpango huu unaongozwa na Wizara ya Afya kwa kushirikiana na mashirika yasiyo ya kiserikali, ambapo elimu ya afya ya uzazi inaunganishwa na shughuli za kijamii na michezo ya kijamii katika ngazi ya kijiji.
Fatuma Ismail, mmoja wa waandalizi wa mpango huo, alieleza kuwa michezo imethibitishwa kuwa njia bora ya kuwafikia vijana. Mashindano ya mpira wa miguu huvutia idadi kubwa ya vijana, hususan wavulana, ambao pia wako hatarini kujihusisha na tabia hatarishi.
Matukio haya huwapa wahudumu wa afya nafasi ya kuzungumza na vijana, kutoa ushauri nasaha, na pale inapobidi, kuwapeleka kwenye vituo vya afya kwa huduma zaidi.
Kwa mujibu wa Fransisca Akope, mtaalamu wa elimu ya afya ya uzazi kutoka Wizara ya Afya, mimba za utotoni zimekuwa zikiongezeka kwa kasi katika Kaunti ya Isiolo, ambayo ni miongoni mwa kaunti zinazoongoza kitaifa, huku kiwango cha kitaifa kikiwa asilimia 17.
Alibainisha kuwa kumekuwa na ongezeko la mimba kwa wasichana wenye umri wa kati ya miaka 10 hadi 14, hali inayohitaji mbinu mpya za kuwafikia vijana wa umri mdogo zaidi.
Akope aliongeza kuwa kwa kushirikiana na mashirika ya Mercy Corps na Merti Integrated Development Programme (MID-P), wizara imeweza kutoa mafunzo kwa watoa huduma za afya juu ya jinsi ya kuwafikia vijana walio katika mazingira hatarishi kwa kutumia elimu ya afya ya uzazi.
Mafunzo haya pia yanagusia masuala mengine yanayowakabili vijana kama vile matumizi ya dawa za kulevya, usalama, na lishe, hivyo kuwapatia washiriki ujuzi mpana wa maisha.
Janet Cherono, Mhudumu wa Afya ya Jamii kutoka eneo la Leparua, alisema kuwa mpango huu tayari unaonyesha mafanikio makubwa. Alieleza kuwa vijana wanapewa elimu kuhusu lishe, afya ya uzazi, pamoja na maarifa ya fedha.
Wengi wao wameunda Vikundi vya Akiba na Mikopo Vijijini (VSLA), vinavyowasaidia kuweka akiba na kupata mikopo kwa ajili ya shughuli za kujipatia kipato. Hili, alisema, limepunguza kwa kiwango kikubwa visa vya wizi wa mifugo ambavyo vilikuwa vimekithiri eneo hilo.
Baadhi ya washiriki pia wameanzisha bustani ndogo za nyumbani (kitchen gardens), jambo ambalo limeimarisha usalama wa chakula na kutoa chanzo endelevu cha mapato.
Cherono alisisitiza kuwa mchanganyiko wa elimu, michezo, na uwezeshaji kiuchumi unawapa vijana wa Isiolo nafasi mpya za maisha na kuwasaidia kufanya maamuzi bora ya kiafya.
Siraj Yusuf, kijana kutoka Burat, alisema kuwa mpango huu umefungua macho ya vijana wengi. Zaidi ya mashindano ya michezo, alisema kuwa washiriki wamepata maarifa muhimu kuhusu afya ya uzazi.
Kwa mujibu wake, vijana wengi sasa wameondoa unyanyapaa uliokuwa ukihusishwa na mada kama vile ngono, uzazi wa mpango, ndoa za utotoni, ukeketaji (FGM), na HIV/ Ukimwi.
Vijana sasa wako tayari zaidi kutafuta msaada kutoka kwa maafisa wa afya wanapohitaji, na pia kushiriki maarifa hayo na wenzao katika shughuli za kijamii.
Husein Jirmo kutoka MID-P alieleza kuwa mpango huu pia unajumuisha kipengele cha kujenga amani, ikizingatiwa kuwa jamii katika Wadi ya Burat hukumbwa na changamoto za usalama zinazohusiana na wizi wa mifugo na migogoro ya kikabila.
Alieleza kuwa tathmini inaendelea kufanywa ili kuhakikisha kuwa vijana wanaoshiriki katika mpango huu pia wanawezeshwa kiuchumi, kupitia ushirikiano na serikali ya kaunti katika maeneo kama masoko ya mifugo na miradi ya kilimo.
Mbinu hii shirikishi – inayochanganya elimu ya afya ya uzazi, michezo, ujenzi wa amani na uwezeshaji wa kiuchumi – inawapatia vijana wa Isiolo ujuzi na nafasi ya kufanya maamuzi bora ya kiafya na kuchangia katika mustakabali salama na imara wa jamii yao
